Kessels Blogt: Smaakmakende zaken: over taste-a-likes en auteursrecht op smaak

heksnkaasValt over smaak te twisten? Jazeker. Voor het eerst werd onlangs in Nederland geoordeeld dat er auteursrecht op smaak kan rusten.

De producent van zogenoemde “Heksenkaas”, een smeergoedje voor op brood of toast, klaagde eerder dit jaar de producent van “Witte Wievenkaas” aan omdat de geur en de smaak van het Heksenkaas smeergoedje auteursrechtelijk beschermd zou zijn en de producent van de Witte Wievenkaas inbreuk zou maken op deze geur en smaak.

Auteursrecht op smaak?

Het auteursrecht beschermt werken. Boeken, foto’s, lampen, tafels, tekeningen, beeldhouwwerken. Deze werken bestaan in een tastbare verschijningsvorm; aan de tafel kan gezeten worden, het boek kan gelezen worden, de foto’s kunnen bekeken worden. Het zijn voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten.

Echter, voor het auteursrecht is deze tastbare verschijningsvorm niet het wezenlijke object. Het auteursrecht beschermt de geestelijke schepping, die doorgaans in een stoffelijk voorwerp is vastgelegd. Om voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking te komen moet er wel sprake zijn van een zintuiglijk waarneembare  vorm. De Hoge Raad legt dit uit in de bewoordingen:  “Alleen de vormgeving, die de uiting is van  datgene, wat de maker tot zijn arbeid heeft bewogen, geniet de bescherming van het  Auteursrecht.”

Eerder heeft de Hoge Raad in het Trésor / Lancôme arrest geoordeeld dat de geur(combinatie) van originele parfums auteursrechtelijk beschermd kan zijn. Ook bij de beoordeling van de vraag of geur auteursrechtelijk beschermd is gaat het om de vraag of het gaat om een voortbrengsel dat vatbaar is voor menselijke waarneming en of het een eigen, oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijk stempel van de maker draagt.

De vraag of smaak auteursrechtelijk beschermd kan zijn, is in de rechtspraak nog niet definitief beantwoord.

 Het kort geding

Een Haagse voorzieningenrechter heeft in januari dit jaar (voorlopig!) geoordeeld dat de smaak van Heksenkaas auteursrechtelijk beschermd is. Het is de eerste keer dat een rechter een antwoord heeft gegeven op de vraag of smaak auteursrechtelijk beschermd kan zijn en of de smaak van producten overeenstemt.

De producent van Heksenkaas heeft in dit kort geding middels een verklaring van een ‘deskundige’ aan de voorzieningenrechter duidelijk gemaakt dat er subjectieve persoonlijke keuzes in de smaak van Heksenkaas overeenkomen met de Witte Wievenkaas, waardoor de smaken nagenoeg identiek zijn. De deskundige meent dat in ieder geval de totaalindrukken tussen de smaak van Heksenkaas en de Witte Wievenkaas overeenstemmen.

Dit was de eerste keer dat een rechter een voorlopig antwoord gaf op de vraag of smaak auteursrechtelijk beschermd kan zijn.

De bodemprocedure

In de bodemprocedure zou écht beoordeeld moeten worden of de smaak van de Witte Wievenkaas inbreuk maakt. Hoe valt dit te bewijzen of te beoordelen? Waaruit moet blijken dat smaken identiek of overeenstemmend zijn? Hoe subjectief is iets als smaak? Ook al zijn de ingrediënten hetzelfde, de bereidingswijze kan dusdanig verschillen dat ook de smaken anders zijn. De rechtbank had de mogelijkheid om een ethische vraag te kunnen beantwoorden: kan smaak auteursrechtelijk beschermd zijn? Moet er een mogelijkheid zijn tot smaakbescherming?

De rechtbank Arnhem durfde er echter niet aan. Wat lafjes oordeelt zij dat niet zonder meer kan worden aangenomen dat de smaak van Heksenkaas auteursrechtelijk beschermd kan worden nu eiseres “heeft nagelaten feitelijk te beschrijven of aanschouwelijk te maken wat de voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komende vereiste elementen van de smaak van het product Heksenkaas zijn”. De rechtbank neemt zelf geen toastje en de vorderingen worden met een lege maag afgewezen.

Janouk Kloosterboer

 

Comments are closed.