Wordt verplichte mediation de toekomst? Kessels blogt

mediationRecent zijn in de Tweede Kamer drie wetsvoorstellen behandeld (ingediend door Van der Steur) die allemaal zien op mediation. Mediation is, zo zal u bekend zijn, het oplossen van geschillen met bemiddeling van een derde onafhankelijke partij. Onderdeel van de wetsvoorstellen is de verplichting tot mediation. Dat roept vragen op. Wat is precies de gedachte?

Doelstelling wetsvoorstellen
De ingediende wetsvoorstellen hebben tot doel om mediation steviger te verankeren in onze maatschappij. Enerzijds wil men dat doen door het invoeren van een nieuw stelsel van ingeschreven registermediators. Anderzijds betekent het voorstel  het opnemen van een aantal bepalingen in zowel het burgerlijke als het bestuursrechtelijke procesrecht.

Ofwel, men wil  de professionalisering bevorderen én men wil dat mediation in de procedure een serieuze kans krijgt.

Mediation altijd geschikt?
We kennen mediation al langere tijd in de sfeer van het familierecht. Echtscheidingsmediation is in veel gevallen een goede manier om in onderling overleg afspraken te maken over de gevolgen van de echtscheiding. Maar ook in het bestuursrecht en in het strafrecht is mediation niet nieuw. Met dit type zaken is inmiddels behoorlijk veel ervaring opgedaan; de gedachte is nu dat mediation breder toegepast zou kunnen en moeten worden.

Bijvoorbeeld in geschillen tussen (zakelijke) partners, bestuurders, vennoten, verkoper en koper, opdrachtgever en opdrachtnemer, werkgever en werknemer, aannemer en opdrachtgever, verzekeraar en verzekeringnemer, etc. Maar ook geschillen tussen overheid en burger (belastingzaken en bezwaarprocedures), lenen zich voor mediation. Aldus de toelichting bij het wetsvoorstel.

Hoe moeten we de verplichting zien?
In het wetsvoorstel vinden we niet direct een verplichting tot mediation terug. Wel is het de bedoeling dat partijen bij een geschil verplicht worden volgens de nieuwe mediationwetgeving eerst af te wegen of mediation een passend middel is, voordat ze hun toevlucht zoeken tot de rechter. Er is dus een onderzoeksplicht. In de dagvaarding of het verzoekschrift waarmee (vervolgens) een juridische procedure wordt gestart, of in de beslissing op het bezwaar van een bestuursorgaan moet worden opgenomen of mediation is beproefd, en zo nee de redenen daarvan.

Maar niet alle rechtsvragen lenen zich voor mediation. Zo is een geschil waarin een zuivere rechtsvraag voorligt, niet geschikt voor mediation. In de mediationwetgeving is daarin voorzien. In die zin dat de mogelijkheid bestaat om juridische deelgeschillen gedurende de mediation via een korte elektronische procedure aan de rechter voor te leggen.

Alleen indien partijen in een overeenkomst hebben afgesproken dat zij in geval van geschillen mediation zullen beproeven, een zogenaamde mediationclausule, dan zijn zij gehouden om eerst mediation te proberen. In de memorie van toelichting wordt gesproken over ten minste één mediationgesprek. De rechter dient de zaak aan te houden wanneer blijkt dat partijen hier nog niet aan hebben voldaan.

En wat als men geen mediation heeft geprobeerd?
De mogelijkheid bestaat dat de rechtbank partijen niet ontvankelijk verklaart in een procedure indien blijkt dat men de mogelijkheid van mediation niet heeft beproefd. De rechter kan partijen ook, hangende de procedure, naar een mediator verwijzen. Partijen zijn dan verplicht daaraan mee te werken.

Conclusie:
Dat er een verplichting tot mediation komt, is dus iets te kras geformuleerd. Maar het doel van de wetsvoorstellen is wel degelijk om mediation een serieuze rol in een gerechtelijke procedure te geven. Ofwel voorafgaande aan de procedure, ofwel met verwijzing tijdens de procedure. Hoe rechters hier in de toekomst mee om zullen gaan, is natuurlijk nog afwachten.

Eerst zullen de wetsvoorstellen nog de politieke voorrondes moeten overleven. Maar de recente inhoudelijke behandeling in de Tweede Kamer geeft wel aanleiding te veronderstellen dat de wetsvoorstellen zullen worden aangenomen. Het is dan af te wachten wanneer ze in werking zullen treden. Mogelijk al in 2015.

Vragen?
Heeft u een vraag over mediation en wat een mediator voor u zou kunnen betekenen? Neemt u dan contact op met ons kantoor. Mr. Mirelle van Berckel-van der Rijken is geregistreerd MfN-mediator.

Comments are closed.